Daha önce geçen yıl en çok dinlediğim şarkı olan Salma ve Ziad Rahbani'nin Walla't Ktir (Ar. ولعت كتير) adlı parçasını Türkçeye çevirmiştim. Bugün ise yine Salma ve Ziad Rahbani'nin şu aralar sık sık dinlediğim, kendime çok yakın hissettiğim bir başka parçasını çevirmek istedim. İlginç biçimde şarkının başlığı Fransızca "Un Verre Chez Nous", yani "Bizim evde bir bardak (içecek)" ama Arapça "شو" (şû), yani "Ne?". Bu özellikle Levant (Şamî) Arapçasında (Lübnan, Ürdün; bir yere kadar Suriye, Hatay) çok sık kullanılan bir sözcük, bence Türkçe'deki "He?!" sorusunu çok andırıyor.
Lübnan'daki Arapça-Fransızca iki dilliliğini çok tatlı bir biçimde yansıttığını düşündüğüm bu şarkı, bir adamdan hoşlanan ve onu ısrarla evine davet etmeye çalışan bir kadını (Salma) ve onun ne dediğinden pek bir şey anlamayan (ya da anlamazcadan gelen), biraz saf görünümlü bir adamı (Ziad) anlatıyor. Özellikle Salma'nın sözlerinde bir sürü sous-entendu, yani üstü kapalı ima var.
Şarkı boyunca bir yanda daha Batılı, Fransızca konuşan Salma'nın ısrarlı davetlerini; diğer yanda daha yerel, Arapça konuşan Ziad Rahbani'nin yanıtlarını dinliyoruz. Şarkının yarısına kadar Ziad'ın Salma'yı anlamadığı için reddettiğini düşünürken sonrasında Arapça yardımıyla anlaştıklarını ama onun durumu hâlâ pek anlamadığını görüyoruz. Sıkıntı dilde değilmiş. 🙂
İşin sonunda bir orta yol bulunuyor ve konu tatlıya bağlanıyor.
Şarkı ve klip hakkında:
Şarkının bazı kısımları sadece müziği dinlerseniz havada kalabiliyor, bu bence bilinçli bir tercih. Şarkının video klibini takip ederseniz olaylar daha da yerine oturuyor. Burada Ziad yoldan geçerken kazâ kader gazinoya giren bir adam, Salma ve arkadaşı Nawal de orada çalışan iki dansçı. Bir de burayı işleten bir kötü adamımız var, Ziad bu adamdan çekiniyor ama Salma adamın oraya dadanmasına baya alışık.
Bunun için bir kanıtım yok ama bana kalırsa şarkı daha genel bir olayı işliyor, pek çok duruma uyarlanabilir. Klip ise sonradan bu olay baz alınarak oluşturulmuş alternatif bir senaryo ya da meâl gibi. Ben ikisini de bağlantı olarak çeviriye ekliyorum. Naçizane, önce şarkıyı dinlemenizi sonra da klibi izlemenizi tavsiye ederim.
Çeviri notları:
Yine her zamanki gibi çeviride kültürel etmenleri olabildiğince korumaya çalıştım, Arap arkadaşlarımdan yardım aldım.
Şarkının transkripsiyonlarında bazı bariz farklar var. Bunlardan başlıca iki tanesi:
ولشو عم بتلافيه؟/ولشو عم بتلفيه؟ (1)
ve
هو ممشي المحل/هو ما مشي المحل (2)
(1) için arkadaşlarımdan fikir aldığımda "kaçınmak" anlamına gelen بتلافيه (تلافى) yerine "dolanmak" anlamına gelen (لفّ) بتلفيه sözcüğünün bağlama daha uygun olduğunu söylediler. Dinleyerek bunu seçmek biraz güç ama ben çeviriyi "Neden onun etrafında dönüp duruyorsun?" biçiminde tuttum.
(2) için ise ما (la) tümceyi tam olumsuz hale getiriyor. Ben bunu duyamadım ama bazı transkripsiyonlarda bu mevcut. Arkadaşlarımın düşüncesi bunun dilbilgisel olarak da yanlış olduğu yönündeydi. Ben çeviriyi "Mekân onun sayesinde ayakta duruyor" biçiminde tuttum ve olumsuzluğu kullanmadım.
Eğer geliştirebileceğimi düşündüğünüz yerler varsa eleştirilerinizi ve önerilerinizi duymaktan çok mutlu olurum!
Yararlı kaynaklar:
Rahbani'nin şarkıları için gerçekten muazzam bir kaynak, ilk çeviri için buradan yardım aldım: https://almanzali.wordpress.com/2016/08/20/ziad-rahbani/
Öne çıkan görsel: https://today.lorientlejour.com/article/1471317/collaborating-with-ziad-changed-the-way-i-see-things-singer-salma-al-musfi.html
Salma – Un Verre Chez Nous
Klipteki karakterler sırasıyla:
سلمى = سلمى
Salma = Salma
نوال = ليال ضو
Nawal = Layal Daou
العابر السبيل = زياد رحباني
Yoldan geçen adam = Ziad Rahbani
مجرم سلم = طوني كرم
Suçlu (adı tam anlaşılmıyor Selim/Salim olabilir?) = Tony Karam
Giriş:
2x
(Salma: Quand est-ce que vous voulez venir prendre un verre chez nous?
Salma: Ne zaman bizim eve gelip bir şeyler içmek istersiniz?
Salma: شو؟
Salma: Ne?)
2x
(Salma: Est-ce que vous êtes fiancé?
Salma: Nişanlı mısınız?
Salma: Est-ce que vous êtes marié?
Salma: Evli misiniz?
Salma: Est-ce que vous êtes pédé?
Salma: Gey misiniz? (Fransızcada aşağılayıcı bir ifade, pejoratif)
Salma: Est-ce que vous m′entendez?
Salma: Beni duyuyor musunuz?)
Salma: شو؟! ياخي شو؟
Salma: Ne?! Yahu ne?!
2x
(Salma: Quand est-ce que vous voulez venir prendre un verre chez nous?
Salma: Ne zaman bizim eve gelip bir şeyler içmek istersiniz?
Salma: شو؟
Salma: Ne?)
Burada Ziad, Salma’nın dediklerini tekrarlıyor, anlayıp anlamadığı hâlâ belirsiz gibi. Bir diyalog oluşuyor:
2x
(Salma ve Ziad: Quand est-ce que vous voulez venir prendre un verre chez nous?
Salma ve Ziad: Ne zaman bizim eve gelip bir şeyler içmek istersiniz?
Salma ve Ziad: شو؟
Salma ve Ziad: Ne?)
Ziad: وهيدا شو بنعمل فيه ؟
Ziad: Peki şu adamı ne yapacağız?
Salma: وهيدا شو بدك فيه ؟
Salma: Senin onunla ne işin var?
Ziad: ولشو عم بتلفيه ؟
Ziad: Niye onun etrafında dönüp duruyorsun?
Salma: ! عنا الجو مدفيه
Salma: Bizde ortam sıcak (böyle)!
Ziad: ! بس شكله مش مريح
Ziad: Ama adamın tipi pek güven vermiyor!
Salma: ! لا والله كل شي منيح
Salma: Yok, vallahi her şey yolunda!
Ziad: ! صرلو جمعة ما حلّ
Ziad: Bir haftadır gitmiyor!
Salma: ! هو ممشي المحل
Salma: Mekân onun sayesinde ayakta duruyor!
Salma: شو؟
Salma: Ne?
Ziad: شو؟
Ziad: Ne?
Salma: ياخي شو؟
Salma: Yahu ne?!
Burada Salma soruyu değiştirip daha tane tane söylüyor:
Salma: Quand est-ce que pouvons-nous venir prendre un verre chez vous?! آه
Salma: Hah! Peki ne zaman biz sizin eve gelip bir şeyler içebiliriz?
Ziad: ؟ chez nous تفتكري أفضل أنو تجوا أنتو ونسهر
Ziad: (Çeviriyor) Sence siz bize gelseniz de birlikte bir gece otursak daha mı iyi olur (yani)?
Salma: Oui!
Salma: Evet!
Ziad: ولشو؟
Ziad: (İyi de) Ne diye?!
Salma: ! نسهر يعني لنسهر أنو نسهر… بس أحكي شو
Salma: Oturmak işte, oturmak için, yani birlikte oturacağız… Daha ne diyeyim?!
Ziad: …أمّمّم
Ziad: Hmm…
Ziad: تمشوا؟
Ziad: Gidek mi?
Salma: ! ييييييي
Salma: (Bezmiş gibi, “yaa, sonunda!” der gibi) Piiii!!!
Ziad: !!! نوال … نوال
Ziad: Nawal! Nawal!
Leave a Reply